Escalation of Commitment
Γιατί οι εταιρείες δεν σταματούν τις κακές επενδύσεις – και έτσι καταστρέφουν κεφάλαια
Πολλές επενδυτικές αποφάσεις δεν είναι υποβέλτιστες επειδή η αρχική ιδέα ήταν λανθασμένη.
Γίνονται υποβέλτιστες επειδή ένα έργο συνεχίζει να χρηματοδοτείται παρά τις σαφείς προειδοποιητικές ενδείξεις.
Αυτό το μοτίβο είναι ιδιαίτερα κρίσιμο στις διαδικασίες CapEx: μηχανήματα, εγκαταστάσεις, γραμμές παραγωγής ή επενδύσεις σε τοποθεσίες δεσμεύουν κεφάλαια μακροπρόθεσμα, είναι περιορισμένα αναστρέψιμα και δημιουργούν υψηλά επακόλουθα κόστη.
Στο πλαίσιο της ανάλυσής μας σχετικά με την ποιότητα των αποφάσεων, εντοπίσαμε την κλιμάκωση της δέσμευσης ως έναν από τους κεντρικούς μηχανισμούς που οδηγούν συστηματικά σε λανθασμένες κατανομές.
Ορισμός
της «
» (Εσκαλάρισμα της δέσμευσης) Η «Escalation of Commitment» περιγράφει την τάση να επιμένουμε σε μια απόφαση και να επενδύουμε επιπλέον πόρους, παρόλο που νέες πληροφορίες υποδηλώνουν ότι το έργο δεν είναι πλέον οικονομικά σκόπιμο.
Αντί για διακοπή ή αλλαγή πορείας, ακολουθεί: συνέχιση, επιπλέον χρηματοδότηση, επέκταση.
Γιατί προκύπτει η «εσκαλάρισμα»
Το πρόβλημα είναι σπάνια καθαρά τεχνικό. Συχνά είναι ψυχολογικό και οργανωτικό :
- Αποστροφή από την απώλεια : Η διακοπή θεωρείται σίγουρη απώλεια, ενώ η συνέχιση θεωρείται ευκαιρία για την αποφυγή της απώλειας.
- Πίεση φήμης : Όποιος έχει ξεκινήσει ένα έργο, φοβάται να χάσει την υπόληψή του αν το σταματήσει.
- Σκέψη βυθισμένου κόστους : Το κεφάλαιο που έχει ήδη επενδυθεί χρησιμοποιείται ψυχολογικά ως επιχείρημα για περαιτέρω επενδύσεις.
- Λογική καριέρας και πολιτικής : Τα έργα γίνονται σύμβολα, όχι αντικείμενα ταμειακών ροών.
- Προκατάληψη status quo : Το να συνεχίσεις να λειτουργείς όπως πριν φαίνεται πιο εύκολο από μια σκληρή επανεκτίμηση.
Πώς εκδηλώνεται η κλιμάκωση της δέσμευσης (Escalation of Commitment) στο CapEx
Τυπικά σημάδια στην πράξη :
- Οι υπερβάσεις του προϋπολογισμού δικαιολογούνται ως «προσωρινές»
- Η καθυστέρηση των προθεσμιών δεν οδηγεί σε διακοπή, αλλά σε «προϋπολογισμούς επιτάχυνσης»
- Νέα ρίσκα απορρίπτονται ως «εφάπαξ αποτελέσματα»
- Οι αναμενόμενες ταμειακές ροές «προσαρμόζονται» εκ των υστέρων, προκειμένου να σταθεροποιηθεί η απόφαση
- Υπάρχουν κριτήρια διακοπής, αλλά δεν εφαρμόζονται με συνέπεια
Οικονομικές συνέπειες
Η κλιμάκωση της δέσμευσης δεν είναι μεμονωμένο σφάλμα, αλλά πολλαπλασιαστής :
- Το κεφάλαιο παραμένει δεσμευμένο σε έργα που δεν προσφέρουν πλέον αξία
- Το κόστος ευκαιρίας αυξάνεται, επειδή εκτοπίζονται καλύτερες εναλλακτικές λύσεις
- Η ποιότητα του χαρτοφυλακίου μειώνεται, επειδή οι πόροι δεν επενδύονται πλέον στον καλύτερο συνδυασμό
- Η διοικητική ικανότητα επενδύεται σε αφηγήσεις διάσωσης αντί σε αύξηση της αξίας
Η διαρθρωτική διάσταση
Ένα έργο μπορεί να φαίνεται «ακόμα διασώσιμο» αν εξεταστεί μεμονωμένα.
Ωστόσο, στο πλαίσιο του χαρτοφυλακίου, είναι καθοριστικό το αν αυτό το έργο εκτοπίζει κεφάλαια από εναλλακτικές λύσεις υψηλότερης αξίας.
Με την αύξηση του αριθμού των παράλληλων έργων
,
ο χώρος λήψης αποφάσεων αυξάνεται εκθετικά. Σε αυτή την πολυπλοκότητα, οι μηχανισμοί κλιμάκωσης ενισχύονται, επειδή οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται πλέον από το συνολικό σύστημα, αλλά από ιστορικές δεσμεύσεις.
Τι σημαίνει εδώ η ποιότητα των αποφάσεων
Η κλιμάκωση της δέσμευσης δεν μπορεί να αποφευχθεί με εκκλήσεις. Χρειάζεται αρχιτεκτονική λήψης αποφάσεων :
- σαφή κριτήρια διακοπής και επανεκτίμησης
- διαχωρισμός της ευθύνης του έργου και της απόφασης για το χαρτοφυλάκιο
- διαφάνεια σχετικά με το κόστος ευκαιρίας
- προοπτική χαρτοφυλακίου αντί για λογική μεμονωμένου έργου
Συμπέρασμα
Η κλιμάκωση της δέσμευσης είναι ένα ψυχολογικά εύλογο μοτίβο – αλλά οικονομικά δαπανηρό.
Όποιος θέλει να κατανέμει αποτελεσματικά το κεφάλαιο, δεν πρέπει μόνο να αξιολογεί τα έργα, αλλά και να αναγνωρίζει τους μηχανισμούς που σταθεροποιούν τις κακές αποφάσεις.
